Tết Nguyên Đán và những hoạt động thường thấy nhân dịp đầu năm mới

Mọi người đang đếm ngược từng ngày đúng không? Những ngày cuối năm, ai cũng trông ngóng sao cho thời gian qua nhanh nhanh để được về nhà, sum vầy bên ông ba, cha mẹ và tất cả người thân trong gia đình.

Tết Nguyên Đán thường diễn ra vào 23 tháng Chạp kéo dài đến ngày mùng 7 tháng Giêng, vào khoảng thời gian này có rất nhiều hoạt động để chào mừng như: múa lân – sư – rồng, đốt pháo, hội hoa xuân, gói bánh, viết câu đối, cùng với nhiều bài nhạc Tết vô cùng sôi động…

Ôi còn nhiều lắm luôn, bạn nào không nhớ có thể kéo xuống dưới để nghía lại nha!

1) Đưa ông Táo về chầu trời

Đưa ông Táo về chầu trời

Theo truyền thống dân gian ở Việt Nam, Táo Quân là tên gọi chung của ba vị thần Đất, Nhà và Bếp núc. Vào ngày hai mươi ba tháng Chạp (tức là tháng 12 Âm lịch), hay con gọi là “Tết ông Công”, mọi người dân thường làm lễ để tiễn ông về trời.

Dân Việt quan niệm thần Táo là người sẽ đem lại phước đức cho gia đình, vì thế phải cúng kính thật chu đáo với mong muốn lấy lòng, để họ chỉ tâu với Ngọc Hoàng những điều tốt đẹp, còn việc xấu thì nói giảm nói tránh bớt đi.

Mâm cúng ông Táo

Đây là một mâm cúng điển hình, thường thì có hoa quả, nhang đèn, ba bộ đồ ông Táo và cá chép thì tất nhiên không thể thiếu rồi. Nhưng đó chỉ là mấy cái cơ bản thôi, tùy theo từng vùng miền có thêm những món khác nhau như chè xôi, gà luột, cơm, canh…

Hồi đó giờ các bạn thường trông thấy bà con chỉ dùng cá chép mà không phải bất kỳ loài nào khác, vậy lý do tại sao? Dựa theo một sự tích của người Trung Hoa thì nó được gọi là “Lý ngư”, con vật thông minh nhất trong thủy tộc, và khi chúng vượt thành công Vũ Môn quan sẽ được hóa rồng. Bởi vậy, nó mới có thể đưa ông Táo về chầu trời nhanh hơn, thuận buồm xuôi gió hơn.

Thế tại sao chúng ta không cúng chuột vi tính nhỉ? Lúc đó Táo Quân sẽ lướt nhanh và mượt hơn, công nghệ hiện đại mà, tết nay mọi người về áp dụng ngay và luôn đi nha!

2) Tục dựng cây nêu

Tục dựng cây nêu

Cây nêu là thân cây tre cao chừng 5 hay 6 mét, nó được dựng vào những ngày đầu Tết Nguyên Đán, thường thì cùng với ngày đưa Táo Quân về chầu trời.

Có một sự tích như thế này: ngày xửa ngày xưa, bọn quỷ chiếm hết tất cả đất liền, người dân chỉ là lao động làm thuê mà thôi. Bọn chúng bóc lột nhân dân rất tàn khốc, thế là Đức Phật giúp đỡ, dạy mọi người cách khôn khéo nhất để chống lại sự thống trị của lũ quỷ.

Trang trí cây nêu

Sau một thời gian, chúng ghét quá nên lấy lại đất không cho con người làm nữa, nhưng Phật lại bảo triều đình đàm phán, chúng ta chỉ lấy đấy đủ miếng đất của bóng chiếc áo cà sa treo trên ngọn cây mà thôi. Bọn quỷ đã bị lừa vì Đức Phật đã làm phép cho chiếc áo ngày càng to lên che hết tất cả đất, chúng đành phải ra biển mà ở. Nhưng vẫn ấp ủ âm mưu lấy lại nơi ở, nên chúng xin ba ngày vào đất liền thăm ông bà tổ tiên.

Chính vì vậy, hằng năm khi đưa ba vị Thần trong nhà đi, người dân thường dựng cây nêu để xua đuổi bọn chúng. Trên đó có treo một vòng tròn màu đỏ cùng với một số vật dụng tùy theo phong tục của từng địa phương, dân tộc hay phong tục của mỗi vùng miền; thường thì có tỏi, hình nộm, lá dứa.

Tuy nhiên, ngày này chúng ta chỉ chứng kiến ở các tỉnh miền Bắc và Bắc Trung bộ mà thôi, trong Nam khá là hiếm thấy những tập quán này.

3) Tống cựu nghênh tân

Gia đình

Ta nói ngày này rất là vui nhưng cũng rất mệt. Sau một năm, các thành viên trong gia đình cùng nhau bắt tay vào dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ từ trong nhà đến ngoài ngõ, lau chùi mọi ngóc ngách, vứt bỏ rác rưởi, đồ vật đã cũ hay không dùng đến nữa. Sau đó sẽ sắp xếp lại, các đồ dùng mới, quần áo mới, hoa Tết…

Nhà mới

“Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm”, quá đúng luôn nhỉ!

Sau mấy ngày vất vả, ngôi nhà của chúng ta sẽ bóng loáng, sạch sẽ, đem lại thật nhiều may mắn cho gia đình hơn. Theo phong tục, ngày đầu năm không nên quét nhà, làm như vậy tài lộc sẽ theo đó mà bị cuốn ra ngoài hết.

Đến ngày mùng ba hay bốn Âm lịch, khi đã cúng tiễn đưa ông bà thì mới được quét nhà. Mấy ngày này là khổ nhất đúng không các bạn, một năm mới sắp xếp dọn dẹp một lần mà, nhất là các bạn nữ ấy, khổ không chịu nổi!

4) Đi chợ hoa

Đi chợ hoa

Ôi.. ôi, mấy ngày cuối năm mà lượn lờ ở đây thì còn gì bằng! Khi mùa xuân đến, không khí trở nên ấm áp hơn, trăm hoa đua nở khoe sắc thắm. Đây là hoạt động thường thấy nhân dịp đầu năm mới, giống như truyền thống của người Việt.

Phong trào đi chợ hoa nhộn nhịp nhất là trước ngày Tết Cả một tuần, mọi người thường đến đây để chọn về trang trí nhà đón mùa đầu tiên trong năm. Không chỉ có thế, những bạn độc thân có thể tìm được một nửa còn lại của mình ở phiên chợ Tết đặc sắc này đấy, bởi vì mùa xuân là mùa của yêu thương mà!

Đi chợ hoa, nhành đào

Hoa Tết có rất nhiều loại, vẻ đẹp tươi vui của chúng sẽ mang lại sự bình an, an khang thịnh vượng, một năm mới phát đạt cho gia chủ.

Ngoài Bắc thường chọn cây đào đỏ để trang trí nhà hay cắm trên bàn thờ, vì nó thích hợp với không khí se lạnh nơi đây. Đào theo tín ngưỡng người Trung Quốc có thể trừ tà, xua đuổi mọi điều xấu xa, đem lại dương khí và lời chúc phúc tốt đẹp nhất cho ngày đầu xuân.

Hoa mai

Nhìn hớn hở chưa kìa! Những người đàn ông trung niên thì Tết nhất chỉ có nhiêu đó thôi.

Miền Nam thuộc khí hậu nhiệt đới, thích hợp cho hoa mai đơm nụ nở bông mỗi khi Tết đến Xuân về. Màu vàng tượng trưng cho cao sang vinh hiển, theo ngũ hành giúp phát triển nòi giống. Nếu hoa mai trong nhà nở đúng dịp giao thừa hay sáng mùng một đầu năm, gia chủ chắc chắn sẽ được may mắn, an khang thịnh vượng suốt cả năm đó luôn.

Quất tết

Ngoài hai loài hoa truyền thống, chúng ta còn có cây quất, hoa vạn thọ, lay ơn, hoa ly, thủy tiên, violet, hồng, cẩm chướng…

Theo người dân, nếu trang trí quất trong nhà thì cây phải sum sê, tươi tốt, có nhiều quả đã chín vàng, bởi vì như vậy gia đình mới dồi dào sức khỏe, ăn nên làm ra, mùa màng bội thu đang hứa hẹn trong năm tới.

5) Câu đối và tranh ngày đầu năm Âm lịch

Viết câu đối

Tranh và viết câu đối ngày Tết từ lâu đã trở thành phong tục tập quán của người dân Việt, thú vui của hầu hết mọi người, không phân biệt có tiền hay không có tiền.

Việc làm này không thể thiếu trong những ngày lễ cổ truyền, thế nhưng đó chỉ là ngày xa xưa thôi. Xã hội hiện đại ngày nay rất khi được cảm nhận bằng ánh mắt hình ảnh ấm cúng như thế, giới trẻ thích đi du lịch hay vào các trung tâm thương mại hơn là đi xin chữ của ông đồ già.

Tuy nhiên, bạn nào thích cảm giác hồi niệm hay đam mê thì hãy đến các Văn Miếu ở Hà Nội nhé, nơi đó vẫn còn giữ loại hình nghệ thuật cổ truyền thú vị này đấy và mỗi năm thường tổ chức các cuộc thi sát hạch ông đồ nữa. Đừng bỏ lỡ nhá!

6) Gói bánh chưng và bánh tét

Gói bánh chưng và bánh tét

Tết Nguyên Đán thì tất nhiên không thể thiếu mấy món bánh rồi, nhất là bánh chưng, tét và giầy, đó là đặc trưng ăn uống trong tập quán của người Việt Nam. Vào 26 hoặc 27 tháng chạp, những người phụ nữ lớn tuổi sẽ gói và nấu bánh trong một ngày một đêm.

Các thành viên trong gia đình thường thức trắng đêm hôm đó, có thể làm mứt, chơi các trò chơi, hay trò chuyện về kỷ niệm xưa, kể lại những gì đã làm được của năm đã qua. Sự sum vầy sẽ làm cho tình cảm người trong nhà thêm gắn bó và yêu thương nhau hơn.

Bánh ngày tết

Ôi, nước miếng chảy lòng thòng rồi kìa! Có bạn nào đang như vậy thì lấy khăn lau đi nhen! Loại bánh này thường hay ăn kèm với củ kiệu muối chua, củ cải bỏ mắm… ngon hết sảy con bà bảy.

Ngoài ra, chúng ta luôn nhận ra còn có thịt kho nước dừa, bánh tráng, giò thủ, nem chua, chả lụa, thịt đông, dưa hành…, tùy theo vùng miền sẽ có các món đặc trưng riêng, nhiều lắm kể không hết đâu các bạn ơi!

7) Giao thừa

Hoa quả

Đón giao thừa là hoạt động thường thấy nhân dịp đầu năm mới, thường diễn ra vào lúc 0 giờ ngày 29 hoặc 30, tùy vào tháng đủ hay thiếu của tháng chạp theo âm lịch. Ngày hôm đó, bà con thường có hai mâm cúng tổ tiên ông bà và cô hồn các bác, hành vi này để xóa bỏ hết những cái xấu của năm cũ, chào đón cái tốt đẹp của Xuân tiết mới.

Trong một mâm cũng thì không thể nào thiếu được ngũ quả rồi, miền Bắc không quan trọng chuyện này lắm, miễn sao đầy đủ màu sắc là ok. Thế nhưng, ở miền Nam lại khác, hoa quả được chú trọng hơn, thường chọn số lẻ vì nó tượng trưng cho sự phát triển, sinh sôi nảy nở.

Các bạn có thể thường xuyên quan sát được những loại quả như: dừa, đu đủ, mãng cầu (quả na), xoài và trái sung; ông bà xưa chọn chúng với ngụ ý là “cầu vừa đủ xài sung túc”. Kiêng kỵ một số loại quả như: chuối, cam, lê, lựu, sầu riêng và bom; bởi vì chúng mang lại điều xấu, không tốt cho ngày quan trọng nhất năm.

Mâm cúng

Cũng vào tối ngày hôm đó, chúng ta sẽ làm mâm để rước ông Táo về lại gia can, vì lúc đó là ông đã dâng sớ và báo cáo hết tình hình cho Ngọc Hoàng đại đế rồi. Mọi người nhớ nha, nếu không rước mấy ông Công về thì gia đình không được phù hộ và ban phước lành đâu đấy!

Pháo hoa

Và đây chính là điều chúng ta mong chờ nhất – bắn pháo hoa! Vào đêm giao thừa, các địa phương trên toàn quốc được nhà nước cho phép biểu diễn màn pháo bông hoành tráng kéo dài khoảng 15 phút. Vào đêm này, mọi người thường đổ xô đi ngắm, đa số toàn là giới trẻ thôi.

Ngày xưa, pháo chưa bị nhà nước cấm thì gia đình nào cũng có một dải pháo dây dài để đốt trong đêm giao thừa hoặc sáng mùng một. Tuy nhiên, có nhiều vụ tai nạn cháy nổ cũng như thương tích xảy ra, thế là bị cấm đoán hoàn toàn.

Ăn tất niên

Tuy nhiên, cũng có một số gia đình không muốn ra đường, các thành viên hội họp với nhau ăn một bữa cơm vui vẻ, ấm cúng. Cùng với những người thân yêu của mình, ăn cơm đoàn viên, trò chuyện quây quần bên nhau thì còn gì bằng đúng không?

8) Xông đất

Xông đất

Có thể nơi đây là tục lệ lâu đời của người dân Việt Nam, giống như ngày khai trường vậy, nếu trong ngày này mọi việc đều suôn sẻ, thuận lợi thì cả năm nhà đó sẽ rất may mắn, tiền tài như nước tràn vào.

Vì vậy, mồng một tháng giêng là ngày quan trọng nhất trong các ngày đầu năm, mọi người sẽ không ra khỏi nhà, mà ở đó để chuẩn bị đón người tới xông đất. Nhân vật được chọn sẽ thường là người tốt số, hợp tuổi với gia đình nhất là chủ hộ (người đàn ông đứng đầu trong gia can).

Ngoài ra, người xông đất phải hoạt bát, vui vẻ, có đạo đức, thường thì họ không bị chủ nhà giữ lại lâu quá, chỉ cần đến thắp hương trên bàn thờ tổ tiên, gởi những lời chúc tốt đẹp nhất đến gia chủ và mọi việc trong năm sẽ được trôi chảy thông suốt.

9) Lì xì

Lì xì

Thủ tục này chắc hẳn bạn nhỏ nào cũng thích hết, khi đó chúng ta chưa đi làm, bởi vậy khi nhận được tiền thì nhảy cẫng lên luôn ấy chứ. Nhưng nó cũng làm người lớn vô cùng buồn, bởi vì mới mùng một tết tiền ra mà.

Khi con cháu chúc mừng năm mới, ông bà cha mẹ phải lì xì mừng tuổi. Thêm tuổi mới mong rằng con cháu sẽ ngày càng xinh xắn, học giỏi, mau ăn chóng lớn… điều này giống như động lực tinh thần cho sắp nhỏ, kích thích tinh thần học tập.

Nghĩ đến mà buồn các bạn nhỉ, mới năm nào còn được nhận phong bì đỏ giờ mình phải trao nó cho người nhỏ tuổi hơn mình rồi!

9) Xuất hành và hái lộc

Xuất hành và hái lộc

Xuất hành tức là bước đi đầu tiên vào dịp đầu xuân, muốn được may mắn thì phải chọn giờ hoàng đạo, ngày tốt để ra đường vì như vậy có thể gặp được tài thần, quý thần và hỷ sự.

Hái lộc ở đây mọi người dân thường hay lui tới chùa, nơi thờ phụng thuộc về tôn giáo. Việc này có thể đem theo các vong linh mang về nhà, bởi vì các nơi trang nghiêm ấy thường có rất nhiều âm hồn người chết.

Đó chỉ là vấn đề mang tính chất duy tâm, song nó cũng gây ảnh hưởng rất nhiều đên cảnh quan đô thị, xảy ra sự xung đột hay tranh chấp giữa người với người. Thế là tài lộc, thịnh vượng đâu không thấy mà văn hóa ứng xử của một số người lại bị đánh giá vô cùng xấu.

Đi chùa

Đi chùa cũng là một tập tục khác mà chúng ta rất hay thường thấy, đó là đi chùa xin lộc và xin xăm nhân dịp mùa trăm hoa đua nở. Theo xem xét, hành vi này thường xuất hiện ở những người phụ nữ trong gia đình, họ đi nơi tín ngưỡng để cầu phúc, bình an cho gia đình, hay xin lộc và may mắn vào ngày con én đưa thoi.

Nhưng người từng trải qua hành động nhộn nhịp này không chỉ lứa tuổi trung niên mà giới trẻ ngày nay cũng rất hay lui tới nơi tôn thờ trang nghiêm như thế này. Có lẽ là cầu duyên cũng nên!

Vì vậy, nếu các bạn có đi hái lộc nhớ suy nghĩ thật kỹ trước khi hành động nhé, coi chừng xã hội đánh giá nhân phẩm của bản thân vào mùa ấm áp.

10) Thăm mộ

Thăm mộ

Tết Nguyên Đán là ngày mừng năm mới của người sống cũng như của người đã khuất,  đây có lẽ là thường lệ hay thấy vào mỗi năm của hầu hết các gia đình Việt. Vào khoảng thời gian có chim én, các thành viên trong gia đình thường tụ tập lại với nhau, cùng đi thăm mồ mã ông bà tổ tiên, thắp nén nhang thơm cho người đã mất.

Sáng mùng một năm nào cũng vậy, nghĩa trang là nơi vui vẻ nhất, người lớn trẻ em đều có cả, đông như trẩy hội vậy. Con cháu sẽ đi dâng hương để tưởng nhớ những người đã mất, người cho chúng ta sinh mạng để sống trên cuộc đời này.

11) Chúc tết

Chúc tết

Đây cũng là một trong những hoạt động thường thấy nhân dịp đầu năm mới, hành vi này thể hiện sự tôn trọng đối với bậc sinh thành. Vào sáng mùng một, con cháu hay chúc thọ ông bà cùng những người lớn tuổi trong gia đình.

Không chỉ có trong gia đình, mọi người thường viếng thăm họ hàng, hàng xóm. Dành vô số lời chúc tốt đẹp nhất như dồi dào sức khỏe, công thành danh toại, tránh tai họa, gặp được phúc lành và an khang thịnh vượng trong suốt một năm tới.

Và tất nhiên nhà bạn bè, đồng nghiệp và một số người thân thiết cũng không thể thiếu rồi, điều này sẽ làm cho mọi người được gần gũi, hòa đồng, xóa bỏ khúc mắc, ân oán của năm cũ và thêm hiểu biết, thông cảm cho nhau hơn nữa.

12) Lễ hội ngày Tết Ta

Lễ hội ngày Tết Ta

Trong rất nhiều lễ hội thì múa lân – sư – rồng là đặc biệt nhất, thường là trong sáng ngày đầu của năm có rất nhiều đội múa nhỏ. Họ sẽ đến từng nhà để biểu diễn, cầu mong sự an lành và may mắn cho gia chủ, đáp lại là phong bao lì xì đỏ cho một ngày Tết cổ truyền mới.

Theo như được biết, thể loại giải trí này có nguồn gốc từ Trug Quốc, hay được biểu diễn ở các dịp lễ hội, Tết, ngày mừng khai trương của một cửa hiệu nào đó với mục đích cầu mong sự tốt lành, thịnh vượng, phát tài và hạnh phúc.

Ông Địa

Trời, cái ông bụng bự dẻo chưa nè! Đây là một nhân vật không thể nào thiếu được trong đoàn múa, ông Địa được xem như hiện thân của Đức Phật Di Lặc, lúc nào cũng ung dung và vui vẻ với cái bụng phệ, mặt nạ đầu hói cười tươi không cần tưới luôn.

Múa rồng

Ngoài múa lân, chúng ta còn có múa sư tử, rồng. Tuy nhiên, rồng chỉ xuất hiện trong Tết Nguyên Tiêu hoặc khoảng thời gian mùa màng được bội thu và nghệ thuật này không đơn giản như múa lân. Đoàn biểu diễn phải có một nhóm người khoảng chừng mười mấy thành viên, phối hợp ăn ý với nhau nhằm cầu mong niềm hạnh phúc, trường thọ và sự sung túc.

Phố hoa

Ở các thành phố lớn, một số con đường được trang trí đầy hoa với nhiều màu sắc rực rỡ, bắt mắt háp dẫn rất nhiều du khách đến tham quan và du lịch. Ở thành phố Hồ Chí Minh thì có đường hoa Nguyễn Huệ, hội hoa Xuân ở công viên Tao Đàn. Ngược về miền Bắc xa xôi có lễ hội phố hoa Hà Nội với nhiều chương trình phục vụ cho du khách đến nơi đây thưởng ngoạn.

Ngoài ra, ở một số tỉnh thành cũng trang hoàng các con đường ở trung tâm, nhằm đáp ứng nhu cầu chơi xuân hằng năm của người dân tại địa phương. Mọi người đừng bao giờ bỏ lỡ những nơi thú vị như thế này nhé!

Thế nhưng chương trình gặp nhau cuối năm, nói về các vị thần Táo khác nhau dâng sớ báo cáo với Ngọc Hoàng cũng được mong chờ vô cùng. Chúng ta cùng xem lại một trong những tiết mục hấp dẫn trong video bên dưới nhé!

Háo hức quá đi! Không biết năm nay nghệ sĩ nào sẽ góp mặt vào chương trình tới nhỉ? Chúng ta sẽ biết được nhanh thôi, trước tiên hãy cùng chia sẻ bài viết này đã nhá!

Bài viết liên quan